De Engelse dichter T.S. Eliot (1888-1965) schreef ooit: De rivier is voor ons 'een probleem voor bruggenbouwers', maar in andere delen van de wereld is het 'de bruine god – onverzoenlijk behoudt hij zijn grillen en driften en vernielt'.
En onze eigen Hendrik Marsman (1899-1940) dichtte eens: denkend aan Holland, zie ik brede rivieren traag door oneindig laagland gaan.

De afgelopen maand hebben we in de Indus in Pakistan ook een bruine god (Eliot doelde op de modderige Mississippi; Van Dale bedoelt met bruin onstuimig) gezien. De rivier is verwoestend uit zijn oevers getreden en heeft mensen, huizen en bezittingen meegesleurd en vernietigd.
<Volgens de VN is die ramp zelfs groter dan de tsunami uit 2004: toen 5 miljoen getroffenen, nu ruim 13 miljoen.>
Ook in Europa hebben we wel eens te maken gekregen met uitdijende rivieren: in 2002 waren er enorme overstromingen van de Elbe, de Donau en de Moldau. En in ons land deden de Rijn en de Maas in 1995 de uiterwaarden en polders overstromen en werden 250.000 mensen gexebvacueerd.

In groep 7 of 8 zit je vaak te denken aan mogelijkheden om de leerlingen een PowerPoint te laten presenteren of een werkstuk te laten maken. De situatie in Pakistan bracht mij op het idee om dat alle leerlingen te laten doen met het onderwerp rivieren. Het biedt de groep een uitgelezen kans eens kennis te nemen van bekende, beroemde of misschien zelfs beruchte rivieren. Welke soorten rivieren bestaan er eigenlijk? Wat is een stroomgebied? Door welke landen en/of steden loopt die rivier? Hoe ziet de rivierdelta eruit? Eindigt de rivier bij een zeehaven? Waardoor worden die enorme overstromingen veroorzaakt? Wat is de langste rivier? Waarvoor wordt (het water van) die rivier gebruikt?

 
Afgelopen dinsdag alom verwarring. Ik sloeg de Volkskrant open en las: "Vandaag begint de astronomische herfst. Dichters zochten hun favoriete herfstgedicht uit." Het was op 21 september Prinsjesdag, dat wist ik. Maar dat het najaar nu ook was begonnen? De redacteur van het weerbericht wist gelukkig wel beter: "Met het begin van de astronomische herfst nabij, krijgen we juist een paar nazomerdagen."

Nagenoeg iedereen weet wel dat we in Nederland vier seizoenen hebben, elk met hun eigen kenmerk. Iets wat overigens niet voor elke plek op onze aardbol geldt. Die seizoenen worden veroorzaakt door de scheve stand van de aardas. Maar het probleem ontstaat als we de vraag moeten beantwoorden wanneer elk van die seizoenen begint. Gelukkig komt menigeen wel uit op de 21e. Overigens ving ik enkele weken terug een gesprek op tussen een moeder en dochter (naar ik schat begin twintig). Daarin veronderstelde dochterlief dat het toch allang herfst was. Waarop moeder heel terecht antwoordde: "Nee, de weerkundige herfst is wel begonnen, maar niet de sterrenkundige herfst. Dat is pas de 23e."

Als ik de verschillende methoden er op na sla, kom ik daarin nergens de data tegen wanneer een seizoen begint. Ze worden genoemd en de kenmerken worden omschreven.
Het boek Aardrijkskunde & Didactiek – Bronnenboek vermeldt op blz. 71 het volgende. Op 21 september is er sprake van een loodrechte zonnestand boven de evenaar. Op de volgende bladzijde lezen we dat op 21 september op het noordelijk halfrond de herfst begint en op het zuidelijk halfrond de lente. Daar begint dus al de verwarring. Want dat zou slechts een referentiedatum moeten zijn. Dit probleem geldt ook voor het boek Natuur en techniek geven: praktische vakdidactiek. Op blz. 180 schrijft men dat op 21 september precies de herfst start. 
Van Dale vermeldt wel keurig dat het najaar ca. 23 september begint. Dat doet ook de website van het KNMI. Zij voegen daaraan toe dat de verschillende data van het begin van de seizoenen te maken heeft met het feit dat de baan van de aarde geen cirkel is. Bovendien geldt voor de hele aarde – hoewel er dus niet overal vier seizoenen zijn – dat dan de dag en de nacht even lang zijn. Ook Wiki Kids schrijft keurig dat de herfst op 23 september begint.
Overigens zal de komende jaren de sterrenkundige lente al op 20 maart beginnen, een dag eerder dan de meeste mensen denken.

Je kunt hierover natuurlijk altijd met je leerlingen van gedachten wisselen. Dit past uitstekend bij kerndoel 46: De leerlingen leren dat de positie van de aarde ten opzichte van de zon, seizoenen en dag en nacht veroorzaakt. Over die seizoenen is ook een animatiefilmpje beschikbaar.

Waar het sterrenkundige seizoen van de zonnestand uitgaat, heeft het weerkundige seizoen als uitgangspunt dat deze precies drie opeenvolgende kalendermaanden duurt. Voor de herfst is dat 1 september t/m 30 november. Hierover kan dus nooit verwarring ontstaan.

Een aardbeving met een kracht van 7 op de schaal van Richter heeft op 12 januari jl. dood en vernieling gezaaid op Haxefti. Naast de sloppen- en volkswijken zijn ook officixeble gebouwen in Haxefti getroffen. Zo is onder meer het paleis en het gebouw van de VN-missie ingestort. De beving werd gevolgd door meerdere naschokken.

Hoe ontstaat zo’n aardbeving?
De aardkorst bestaat uit een aantal tektonische platen die voortdurend bewegen. De platen glijden meestal langs elkaar heen, maar soms raken ze elkaar. De druk op de randen wordt steeds groter tot ze breken. De platen schieten los en schuiven met een schok langs elkaar heen. Daarbij sturen ze schokgolven door de grond. Die trillingen worden seismische golven genoemd en doen de aarde beven.
De aardbeving in Haxefti vond plaats op een breuklijn op het grensgebied tussen de Caraxefbische plaat en de Noord-Amerikaanse plaat.

Dodental loopt op
Hoeveel doden er zijn gevallen is nog niet bekend. De Haxeftiaanse premier heeft gezegd dat het aantal ruim boven de 100.000 zou kunnen liggen. Het internationale Rode Kruis houdt het voorlopig op zo’n 50 xe0 70 duizend slachtoffers. Tot vandaag zouden er al 70.000 slachtoffers in massagraven begraven zijn. Tot de doden behoren ook de aartsbisschop van Haxefti en de chef van de VN-missie op het eiland.

Volgens een eerste inschatting zijn zeker drie miljoen inwoners van het eiland op de een of andere manier getroffen. Dat is maar liefst eenderde van de bevolking.

Armoede door zijn geschiedenis
Het overwegend katholieke Haxefti is een van de armste landen ter wereld. Het gemiddeld inkomen bedraagt nog geen x80 400 per jaar. Het is de zoveelste tegenslag voor dit straatarme land.

Haxefti is het westelijk deel van het eiland Hispaniola, dat in 1492 door Columbus werd ontdekt. Nadat de oorspronkelijke bewoners, deTaxedno-indianen, uitgestorven waren, werd het eiland vanaf de tweede helft van de 17e eeuw herbevolkt met honderdduizenden slaven. Zij werden uit Afrika gehaald om op de suiker- en koffieplantages te werken. Het werd de welvarendste kolonie van de Europese machthebbers. Daarom kreeg het de bijnaam de Parel van de Antillen.
Na een slavenopstand en een hieropvolgende dertienjarige vrijheidsstrijd, werd het land in 1804 onafhankelijk. Hiermee was Haxefti tevens het twee land op het westelijk halfrond dat onafhankelijk werd (na de Verenigde Staten).
Tot 1957 kende het land zowel economisch als politiek een grote instabiliteit. In dat jaar komen de Duvaliers aan de macht. Vader (Papa Doc) en zoon (Baby Doc) voerden een schrikbewind. Door een militaire staatsgreep in 1986 werd deze dictatuur omver geworpen. Hierna is het land niet veel stabieler geworden, getuige het merkwaardige presidentschap van Aristide (1991, 1993-1994, 1994-1996 en 2001-2004). Corrupte regeringen zijn nog steeds de baas.

In de tweede helft van de vorige eeuw ging het kapitaal vooral naar de op export gerichte industrie. Deze zette mensen tegen zeer lage lonen aan het werk. Dat trok mensen van het platteland naar de hoofdstad Port-au-Prince. Tegelijkertijd concurreerde goedkope import van landbouwproducten de arme boeren af. Ook zij zochten hun bestaan in de stad, in de sweatshop-industrie. Zo puilden de krottenwijken uit met honderdduizenden arme Haxeftianen. Hun bouwsels hadden nauwelijks een aardbeving nodig om in elkaar te zakken.

En nu?
Hartverscheurdende beelden uit Haxefti vullen de media en internet. Straten vol lijken en bloed dat uit het puin stroomt, lichaamsdelen die uit de brokstukken van verwoeste huizen steken, mensen die met blote handen in het puin graven. Dit is een natuurramp die de mens niet kan voorkomen en waartegen men zich nauwelijks kan beschermen.

De noodhulp komt nu op gang. Over de gehele wereld stellen regeringen miljoenen ter beschikking. En in heel veel landen worden humanitaire acties gehouden. In Nederland staan uiteraard de Samenwerkende Huloporganisaties klaar en is giro 555 weer geopend.

Terug naar Afrika?
De president van Senegal heeft alle slachtoffers uit Haxefti opgeroepen om naar West-Afrika terug te keren. "Ze hebben er nooit voor gekozen om op dat eiland te zitten. Ze hebben het recht terug te keren naar het land van hun voorvaderen. Zelfs een nieuwe staat in Afrika zou mogelijk moeten zijn." Overigens zou dat dan niet voor het eerst zijn. In 1847 stichtten voormalige slaven uit de Verenigde Staten het land Liberia.

Volgens Van Dale is een sweatshop een fabriek in de derde wereld waar de – vaak zeer jonge – werkkrachten worden uitgebuit. Vooral de kledingindustrie stroopt de wereld af naar landen waar de lonen laag zijn en arbeidersorganisaties ontbreken. De sweatshop bestaat al sinds de 19e eeuw. Maar de laatste 20 jaar groeit het verzet tegen deze schandvlek, onder andere door de Schone Kleren Campagne. De sweatshops komen vooral voor in ontwikkelingslanden en opkomende economiexebn zoals China en India.

Sinds augustus wordt er bij ons op school extra aandacht besteed aan leesbevordering. Hiertoe is Semra Akkas aangesteld als combifunctionaris. Zij is mede verantwoordelijk voor de leesbevordering in de groepen     1 t/m 3. Daarnaast is zij werkzaam voor de Stadsbibliotheek Haarlem.

Een van de activiteiten die Semra heeft opgezet is een naschoolse activiteit. Op zes vrijdagen wordt – steeds gedurende anderhalf uur – een leesboek doorgenomen en nagespeeld. Dit is in een filmpje vastgelegd. Na afloop was er een presentatie in de bibliotheek.

Het leesboek bij deze activiteit was Poelepetaatje van de gelouterde Britse schrijver en illustrator Quentin Blake. Het is een makkelijk leesbaar verhaal over de alleenstaande dame Anneke de Bruin. Na een zware storm vindt zij een babyvogeltje dat uit zijn nest is gewaaid. Ze geeft hem een naam, Augustus, en ze vertroetelt haar vondeling zo veel als ze kan. Ze wikkelt het vogeltje in allerlei sjaals en geeft het verkeerd voedsel (o.a. chocoladetaarten en gevulde bonbons). Ze koopt een kinderwagen en gaat met hem wandelen. Maar al gauw groeit de vogel enorm. Dus laat ze een tuinhuisje voor hem bouwen. Maar bij een nieuwe storm – het tuinhuisje wordt vernield – schudt Augustus zijn veren uit een vliegt weg. Maar af en toe komt bij nog op bezoek bij mevrouw De Bruin. Dan verwent hij haar zoals zij hem verwend heeft: met een dode muis of een paar torren.

Humoristisch geschreven met veel overdrijving, dat is de juiste typering voor dit kinderboek. Het verhaal wordt langzaam opgebouwd naar een – voorspelbare – climax. De met ecoline ingekleurde pentekeningen spreken voor zich. Ook de grappige details nodigen uit om het boek na te spelen.

Overigens is volgens Van Dale een poelepetaat een synoniem voor parelhoen, een kalkoenachtige vogel. De Fransen zagen in de witte vlekken op de zwarte veren witte verf en noemden de vogel 'poule pintade', geverfde kip. Poelepetaatje is dan ook een troetelnaam.

Quentin Blake is ook bekend van zijn illustraties bij vele boeken van Roald Dahl, waaronder De Griezels, Sjakie en de chocoladefabriek en De GVR.

Het nieuwe jaar is aangebroken, zelfs een nieuw decennium is begonnen. We zitten nu in 2010, het eerste jaar van de jaren tien. Gelukkig nieuwjaar!

Een groot aantal landen is ons al voorgegaan. De ruim vijfduizend inwoners van het koraaleiland Kiritimati – in het Nederlands zouden wij zeggen Kerstmiseiland * – hebben als eerst aardbewoners de jaarwiseling gevierd. Dat was op 31 december om 11.00 uur Nederlandse tijd. Het is er dus dertien uur vroeger dan bij ons. Kiritimati ligt het meest oostelijk in de tijdzone waar een nieuwe dag begint. De internationale datumgrens heeft bij dit eiland een grote knik naar rechts. (Zie het blauwe vakje op de linker afbeelding onderaan)

Kiritimati behoort tot de republiek Kiribati. Dat ligt in de Grote of Stille Oceaan en omvat ruim dertig atollen en eilanden. Het eiland ligt 6700 kilometer ten oosten van Sydney en 5300 kilometer ten westen van San Francisco. Veel toeristen vierden hier als eersten de millenniumwisseling.

Op het koraaleiland leven 36 soorten zeevogels, waarvan de helft er ook broedt. Met een geschat aantal van 15 miljoen zeevogels is het een van de belangrijkste broedgebieden ter wereld. Veruit de grootste broedkolonie wordt gevormd door de bonte stern, een trekvogelsoort die de meeste tijd op volle zee doorbrengt.

Het eerste grote nieuwjaarsfeest vond plaats in Sydney. Daar waren meer dan 1,5 miljoen mensen op de been om een groot vuurwerkspektakel te bekijken. Hierna hadden zich mensenmassa’s verzameld in o.a. Hong Kong, Singapore, Moskou, Berlijn, Parijs, Londen, Rio de Janeiro en New York.
In ons land viert men Nieuwjaar vooral in huiselijke kring, al dan niet met (illegaal) vuurwerk en oliebollen.

Om 12.00 uur vanmiddag Nederlandse tijd is ook in het laatste land op onze aardbol het nieuwe jaar begonnen: Samoa. Het is te hopen dat de inwoners na de nieuwjaarsborrel nog weten hoe ze moeten rijden. Sinds een kleine vier maanden moet men hier namelijk links rijden. Reden hiervoor: het vergemakkelijken van de invoer van auto’s uit Australixeb en Nieuw-Zeeland.
(Samoa ligt in de blauwe zone rechts op de rechter afbeelding onderaan)

* Het eiland werd op 24 december 1777 door de zeevaarder James Cook tijdens zijn derde zeereis ontdekt. Kiritimati is de Kiribatische vervorming van Christmas. Je spreekt het uit als [k?x92r?sm?s]. De combinatie ‘ti’ wordt uitgesproken als ‘s’.
Er bestaat ook een Paaseiland. Dat ligt eveneens in de Grote Oceaan. Hier landde op paaszondag 5 april 1722 de Nederlandse ontdekkingsreiziger Jacob Roggeveen. Het eiland is nu vooral bekend om zijn metershoge beelden (de moais).

Het jaar 2009 zit er weer bijna op. Opnieuw hebben we er een decennium opzitten. De millenniumwisseling zit nog in onze gedachten. En nu zijn we dus al weer 10 jaar verder.

Het betekent dat ik ook een deel van het schooljaar 2009/2010 achter de rug heb. Maar wat zijn de kinderen al gegroeid. Niet alleen in lengte, maar ook in kennis. Ze kunnen al lezen en rekenen. Het schrijven gaat bij velen ook al aardig.
Ik kan dus, samen met mijn duopartner Melinda, uitzien naar een leuk vervolg op het schooljaar.

In de laatste schoolweek was er een prachtigekerstviering met veel samenzang, solo-optredens en een kerstmusical door groep 6. Het geheel was gelardeerd met kerstwensen van kinderen uit groep 1 t/m 5. Na afloop van de viering verkochten de kinderen van groep 7/8 spullen voor het goede doel: stichting Ukunda Schools Project.

Van de solo-zang van zusjes Esmee (groep 4) en Myrthe (groep 6) is een filmpje gemaakt. Ze zingen het kerstlied Exe9n klein kind uit de bundel Opwekkingsliederen. Vorig schooljaar was Esmee mijn muze in groep 3.

Voor nu wens ik jullie een fijne jaarwisseling. En doe voorzichtig met het vuurwerk. Je bent immers een rund als je met vuurwerk stunt.

Er zijn van die wereldschokkende gebeurtenissen die je altijd bijblijven. Die hebben zo’n impact op je, dat je nog altijd weet wat je deed op het moment dat het gebeurde.

Voor de nog oudere mensen is dat bijvoorbeeld de moord op John F. Kennedy, president van de VS, in 1963. Zelf was ik te klein om daar iets van te hebben meegekregen.
Van recentere datum is de aanslag op de Twin Towers op
11 september 2001. Het was dinsdagmiddag en ik zat in de auto, op weg naar Alphen a/d Rij. Op de radio hoorde ik een aanvullend bericht op het nieuws van 3 uur. Het werd gemeld als een vliegtuigongeluk. Inmiddels weten we meer.

Eergisteren, tweede kerstdag, was er weer zo’n moment. Op 26 december 2004 was er die allesverwoestende tsunami in Azixeb, en deels Afrika. Het was zondag en we kwamen terug van de kerkdienst. In de auto hoorden we over een vloedgolf bij de Indonesische eilanden. Er zouden enkele tientallen doden zijn gevallen. Maar in de loop van die zondag werden de berichten steeds onheilspellender. Misschien was er wel sprake van een zeebeving.
Nu weten we dat er meer dan 225.000 mensen het slachtoffer zijn geworden. Door een grote beving in zee ontstonden heel hoge golven die veel wegspoelden aan land. In 13 landen kwam de tsunami aan de kust. De metershoge golven waren verwoestend.

Enkele weken geleden schreef ik een blog over de groep Lenin.

Inmiddels is er op Youtube een liveoptreden bij Giel Beelen geplaatst. Hoewel ik de kwaliteit niet helemaal je van het vind, heb ik de clip toch maar geplaatst.

Zo af en toe kom je eens muziek tegen waarvan je zegt: "Wauw, da’s een mooi nummer!" De afgelopen weken hoorde ik twee mooie nummers.

De eerste parel is het nummer Illusion van de Belgische formatie Lenin. Ik hoorde het nummer tijdens een uitzending van DWDD op 5 november jl. Zanger Jeroen De Pauw is nu nog vooral filosoof. Maar met dit nummer hoopt hij een muzikale doorbraak te maken. Het gaat over de illusies die we allemaal in het dagelijks leven hebben. Wat zou er kunnen gebeuren als we deze los zouden kunnen laten.
En in 2010 moet er een eerste cd op de markt verschijnen.

De tweede parel is een nummer van de Australische rockformatie INXS. Hun naam spreek je uit als in excees, wat in overvloed betekent. Het werd gedraaid tijdens de huwelijksplechtigheid van mij duopartner op de Willem van Oranjeschool.

Eind jaren tachtig van de vorige eeuw verschijnt hun album Kicks. Het is een enorm succes en ze winnen alle grote MTV-prijzen. Maar na de dood van frontman Michael Hutchence gaat het minder met de groep.

Het nummer Never tear us apart stamt uit 1987. Het is een ballade met meeslepende pauzes voor instrumentale breaks. Zo horen we eerst enkele violen en aan het eind ook nog een sax.
Na de dood van Hutchence beschouwen vele fans dit nummer als zijn volkslied.

Welkom op de weblog van meester Arnold.

Leuk dat je een kijkje komt nemen op mijn weblog. 
Inmiddels heb ik al weer enkele jaren onderwijservaring op een confessionele basisschool in Haarlem achter de rug. 

Op dit blog vind je vooral wereldorixebntatie. Geschiedenis en natuur zijn mijn favoriete onderwerpen om iets over op te schrijven. Ik probeer zo af en toe ook leuke lesideexebn te plaatsen. Sinds ik mijn blog vermeld zag in het boek Natuur en techniek geven, kreeg ik hiertoe extra stimulans.
Tussendoor tref je posts aan die mijn muzikale interesses en hobbyx92s weergeven. Daarnaast heb ik nog aparte weblogs over de gouden eeuw. Dat is mijn geschiedenistijdvak. Deze blogs kun je openen via Mijn andere weblogs.

Ik wens je veel plezier tijdens het lezen, en ik hoop dat je na het lezen van een post of het gebruik van een lesidee even een berichtje achterlaat.